@zhbtb10 ГУМ ТЖБ Дүние Жүзі тарихы

Формат документа: pdf
Размер документа: 1.28 Мб




Прямая ссылка будет доступна
примерно через: 45 сек.



  • Сообщить о нарушении / Abuse
    Все документы на сайте взяты из открытых источников, которые размещаются пользователями. Приносим свои глубочайшие извинения, если Ваш документ был опубликован без Вашего на то согласия.

«Дүниежүзі тарихы» пәнінен

тоқсандық жиынтық бағалау спецификациясы

10 -сынып
(қоғамдық -гуманитарлық бағыт)




















Нұр -Сұлтан, 2019 жыл

2
МАЗМҰНЫ
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты ................................ ................................ .............. 3
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазм ұнын анықтайтын құжаттар ................................ ..... 3
3. Күтілетін нәтижелер ................................ ................................ ................................ ................... 3
4. Ойлау дағдыларының деңгейі ................................ ................................ ................................ ... 4
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу
................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 6
6. Жиы нтық бағалауды өткізу ережесі ................................ ................................ ......................... 6
7. М оде рац ия және балл қою ................................ ................................ ................................ ............ 6
І ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ .............................. 7
ІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ .......................... 14
ІІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ......................... 21
IV ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ......................... 29

3
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты
То қсандық жиынт ық бағал ау оқу бағд арл амасы мен оқу жоспа рының мазмұны на
сәйкес, оқушылар дың тоқсан барысы нда меңгерген білім, білік жә не дағдыл арды
ан ықтауға ба ғытт алған.
То қсандық жиынтық бағ алау оқу жоспарындағы тоқсан ішінде меңгеруге тиісті оқу
мақсаттарына жету де ңге йін т ексереді.
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар
Жалпы орта білім беру деңгейінің қоғамдық -гуманитарлық бағыттағы 10 -11 -сыныптарына
арналған «Дүниежүзі тарихы » пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
3. Күтілетін нәтижелер
Білу:
- өркениеттердің тарихи типтері мен олардың ошақтарын;
- мемлекеттің тарихи түрлері мен мемлекеттік -құқықтық институттарының
қалыптасуы мен даму кезеңдерін;
- әлемдік тарих барысына ықпал еткен әскери -саяси оқиғаларды;
- әлемдік мәдени -тарихи прогреске ықпал еткен әлемдік жаңалықтар және
жетістіктерді;
- қазіргі әл емдік мәдениеттің жағдайы мен тарихын; адамның, қоғамның пайда болуы
мен дамуына қатысты, әлем халықтары мен өркениеттерінің негізгі ғылыми
теорияларын;
- әлемдік қоғамдық ойдың дамуына елеулі үлес қосқан тарихи қайраткерлерді;
- дүниежүзі тарихы бойынша негізгі жинақталған ғылыми еңбектерді біледі.
Түсіну
- мәдени -тарихи процесті оның бірлігі мен алуан түрлілігін;
- мемлекеттің тарихи формалары мен түрлерін, өркениеттің өзіндік ерекшеліктерін;
- мемлекеттік -құқықтық институттарының маңызын;
- әлемдік өркениетт ердің қалыптасуы мен дамуына табиғи -географиялық
факторлардың ықпалын;
- тарих барысына әскери -саяси оқиғалардың ықпалын;
- әлемдік тарихи -мәдени прогресс үшін адамзаттың жетістіктері мен ұлы
ашылулардың маңызын;
- түрлі тарихи кезеңдерде әлемдегі саяси, әлеу меттік -экономикалық, мәдени
өзгерістерге ішкі және сыртқы факторлардың ықпалын;
- әлемдік қоғамдық ойдың дамуындағы тарихи аспектілерді;
- тарихтың дамуына тұлғалардың ықпалын;
- жаһандық әлемдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау үшін жалпы адамзаттық
құндыл ықтардың маңызын түсінеді.
Қолдану
- уақыт пен кеңістікте әлемнің мәдени -өркениеттік орталықтары мен мемлекеттері
құрылуын анықтау кезінде;
- мемлекеттердің түрлері мен тарихи формаларын, өркениеттердің өзіндік
ерекшеліктерін анықтау барысында;
- түрлі та рихи кезеңдердегі әлем халықтарының саяси, әлеуметтік -экономикалық және
мәдени дамуындағы ерекшеліктерін анықтауда;
- әлем тарихындағы тарихи тұлғалардың рөлін анықтау кезінде;
- өткен және қазіргі кездегі оқиғалар мен құбылыстарға қатысты өз позициясын
анық тау кезінде та рихи ойлау дағдыларын қолданады.

4
Талдау
- әлем халықтарының ортақ белгілері мен ерекшеліктерін анықтай отырып тарихи
дамуын;
- түрлі тарихи кезеңдерде қоғамның қалыптасуы мен дамуына түрлі факторлардың
(географиялық, демографиялық, көші -қон, саяси, әлеуметтік -экономикалық, мәдени
және т.б.) ықпалын;
- себеп -салдар байланыстарын анықтау мақсатында әлем тарихының оқиғаларын,
құбылыстарын, процестерін;
- тарихи тұлғалар қызметінің себептері мен нәтижелерін;
- тарихи деректерді;
- этногенез, саяси және мәдени процестерге қатысты негізгі ғылыми теорияларды;
- жаһандану жағдайында бүгінгі қоғамның даму үрдістері мен перспектиZeZjug
талдайды .
Жинақтау
- тарихи талдау әдістерін қолдана отырып шығармашылық, танымдық, зерттеушілік,
жобалық сипаттағы жұмыстарды;
- әлем халықтарының тарихи дамуының жалпы заңдылықтары мен ерекшеліктерін
анықтау мақсатында салыстырмалы тарихи сипаттамаларын;
- әлемдік тарихи -мәдени процесс туралы тұтас түсініктері мен тарихи санасын
қалыптастыру үшін тұжырымдар мен гипотезаларды жинақтай ды.
Бағалау
- түрлі тарихи кезеңдердегі қоғамның дамуына (географиялық, демографиялық, көші -
қон, саяси, әлеуметтік -экономикалық, мәдени және т.б.) түрлі факторлардың ықпал
ету дәрежесін;
- әлем тарихының ықпалы контекстінде тарихи тұлғалар қызметін;
- әлемдік өркениеттің қалыптасуы мен дамуына түрлі әлем халықтары мәдениетінің
қосқан үлесін;
- тарихи деректердің шынайылығын;
- әлем тарихының этникалық, саяси, мәдени және әлеуметтік -экономикалық
мәселелері бойынша түрлі ғылыми теориялардың дәлелдік дәрежесін бағал айды.
4. Ойлау дағдыларының деңгейі
Ойлау
дағдылары
ның деңгейі
Сипаттама Ұсынылатын
тапсырмалар
түрлері
Білу және
түсіну
өркениеттердің тарихи типтері мен олардың ошақтарын;
мемлекеттің тарихи түрлері мен мемлекеттік -құқықтық
институттарының қалыптасуы мен даму кезеңдерін;
әлемдік тарих барысына ықпал еткен әскери -саяси
оқиғаларды; әлемдік мәдени -тарихи прогреске ықпал
еткен әлемдік жаңалықтар және жетістіктерді; мәдени -
тарихи процесті оның бірлігі мен алуан түрлілігін;
мемлекеттің тарихи формалары мен түрлерін,
өркениеттің өзіндік ерекшеліктерін; мемлекеттік -
құқықтық институттарының маңызын; әлемдік
Деңгей ді тек серу
үш ін Көп таңдауы
бар тапсыр ма лар
(КТБ)
және/немесе
Қы сқа жауапты
(Қ Ж ) қ ажет ететін
тапсыр ма ларды

5
өркениеттердің қалыптасуы мен дамуына табиғи -
географиялық факторлардың ықпалын; тарих барысына
әскери -саяси оқиғалардың ықпалын; әлемдік тарихи -
мәдени прогресс үшін адамзаттың жетістікте рі мен ұлы
ашылулардың маңызын түсінеді.
пайдалану
ұсыныл ады
Қолдану «Өркениет» түсінігін зерттеудің негізгі әдістерін
түсіндіру, антропогенездің әртүрлі теорияларын
жүйелеу және тұжырымдау , қазіргі кездегі ассимиляция
мен саны аз этностардың жойылып кету себептерін
анықтау , тарихи оқиғаларды, процестер мен
құбылыстарды түсіндіру үшін «ұлтшылдық»,
«шоbgbaf «нәсілдік кемсітушілік» терминдерін
қолдану , дәйекті қорытындылар жасай отырып, араб
шапқыншылықтары мен мен крест жорықтары ның
себептерін анықтау , ЮНЕСКО қызметін мысалға ала
отырып тарихи -мәдени мұраны сақтау жолдарын
түсіндіру , өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтай
отырып, қазіргі кездегі өнердің даму тенденцияларын
анықтау
Қы сқа жауапты
(Қ Ж ) қ ажет ететін
тапсыр ма ларды
және /не месе
толық ж ауапты
(ТЖ) қаж ет ет етін
тапсыр мал арды
пайдалану
ұсыныл ады
Жоғары
деңгей
дағдылары
Шаруашылық қызмет пен өркениеттік даму арасындағы
байланысты талдау , қазіргі кездегі деструктиl діни
ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалау , Л.Н.
ГумилеlwlghklZj^uiZc^Z[hemuf_g^ZfmulmjZeu
ғылыми көзқарастарының ерекшеліктерін зерттеу ,
ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға тән
белгілерін салыстырмалы талдау негізінде анықтау ,
деректерді талдау негізінде саяси режимдер түрлерінің
мық ты және әлсіз жақтарын анықтай отырып,
салыстыру, наполеон соғыстары мен Еуропа
мемлекеттеріндегі капиталистік дамудың ілгерілеуі
арасындағы себеп -салдарлық байланысты орнату,
Шығыс Еуропадағы «барқыт» реhexpbyeZjugu
мазмұны мен нәтижелерін талдау, рев олюциялардың
жағымды және жағымсыз салдарларын бағалау,
Версаль -Вашингтон және Ялта -Потсдам жүйелерінің
тиімділігін және олардың қазіргі заманға әсерін бағалау,
деректерді талдау негізінде адамзаттың рухани -
моральдық құндылықтардың қалыптасу қайнар көздері н
анықтау,бұқаралық мәдениеттің ерекшеліктерін
түсіндіріп, оның қазіргі қоғамға әсерін талдауәлем
халықтарының тарихи -мәдени мұрасын зерттеу және
сақтап қалудағы мұражайлардың рөлін түсіндіру.
Деңгей ді
тек серу үш ін
Қы сқа жауапты
(Қ Ж ) қ ажет ететін
тапсыр ма ларды
және /не месе
толық ж ауапты
(ТЖ) қаж ет ет етін
тапсыр мал арды
пайдалану
ұсыныл ады

6
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды
бөлу
Тоқсан Білу және түсіну Қолдану Жоғары деңгей
дағдылары
І 40% - 60 %
ІІ - 80 % 20%
ІІІ - 20 % 80 %
ІV - 40 % 60%
Барлы ғы 10 % 35 % 55 %
6. Ж иы нтық бағалауды өткізу ережесі
То қсан бойынша жиынтық бағалау кезінде каби нетіңіздегі көмек ре тінде қолдануға
мү мкін болатын кез келген көрнек і құр алдарды (ди агра ммалар, кестел ер, пост ерлер,
плак аттар немесе карт ала рды) жауып қойы ңыз.
То қсан бойынша жиынтық бағ алау бастал мас бұрын алғ ашқы бетінде жа зылғ ан
нұсқ ауды оқып, білім алушыларға жұ мы стың орын далу ұзақтығын хабарл аңыз. Білім
алушы ларға жұ мыс бары сында бір-бірімен сөйле сулеріне болмайтындығын ескертіңіз.
Нұсқ аулық пен таны сты рып болға нн ан кейін білім алушыларға тоқсан бойы нша жиынт ық
ба ғалау басталғ анға дейін түсінб еген сұ рақтарын қоюға болаты ндығы туралы айты ңыз.
Білім алушыл ардың жұмысты өздігінен орында п жатқандығ ына, жұ мысты орын дау
ба рысы нда көмек беретін қосы мша ре сурстарды, мы салы: сө здіктер немесе каль куля торл ар
(спец ификацияда рұқ сат берілг ен жағдайл ардан басқ а уақыт та) пайдалануларына
мү мкіндікт ерінің жоқ екендігіне көз жет кізіңіз. Олар дың жұ мыс уақыты нда бір-біріне
көмектесулеріне, көшіріп а лулар ына ж әне сөйле сулеріне болмай тын дығын е скер тіңіз.
Оқушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өш ірудің орн ына, қар ынд ашпен сыз ып
қоюды ұсыны ңыз.
Жұм ыс бар ысында нұ сқаулыққа немесе жұ мыстың ұзақтығына қаты сты білім
алушы лар тар апы нан қойылған сұр ақ тарға жауап бе руге болад ы. Же келег ен білімалушыларға
көмек бе руге не гізделген кез келг ен ақпар атты оқуға, айтуға, өзгер тіп айтуға немесе кө рсетуге
ты йым салын ад ы.
То қсандық жиынтық бағ алаудың ая қталуына 5 ми нут уақыт қалғандығын үнемі
хабарл ап отыр ыңыз.
То қсандық жиынтық бағал ау аяқ талғ аннан кейін білім алушы лар дан жұ мыст арын
тоқтат ып, қалам /қар ындаштар ын партан ың үс тіне қоюла рын ө тініңіз.
7. М оде рац ия және балл қою
Барл ық мұға лімд ер балл қою кес тесінің бірд ей нұсқ ас ын қолдана ды. М од ераци я
үде рісінде бірыңғай балл қою кестес інен ауы тқушылы қты болдырмау үшін жұм ыс үлгілерін
ба лл қою кест есіне сәй кес тексеру қаж ет.

7
І ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
I тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 40 минут
Балл саны – 30

Тапсырмалар түрлері:
КТБ - Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар
сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа
қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы
бар тапсырм аларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап
нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа
сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.

8
І то қсан бойынша жиынтық бағалау тапсы рмаларының сипаттамасы


Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсыр
ма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл
*
Бөлім
бойынша
балл
Өркениет:
даму
ерекшеліктері
10.1.1.2 «Өркениет» түсінігін зерттеудің
негізгі әдістерін түсіндіру Білу және түсіну 1 1 КТБ 5 4
30
10.1.2.2 Ш аруашылық қызмет пен
өркениеттік даму арасындағы
байланысты талдау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 2 ТЖ 5 4
10.1.3.1 Ежелгі өркениеттердің
ерекшеліктерін оларға тән белгілерін
салыстырмалы талдау негізінде анықтау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 3 ТЖ 15 10
10.1.3.10 Қ азіргі кездегі деструктиl^gb
ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін
бағалау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 4 ТЖ 10 8
10.1.4.5 Е желгі және орта ғасырлардағы
жаулап алушылық жорықтардың
себептерін түсіндіру
Білу және түсіну 1 5 КТБ 5 4
БАРЛЫҒЫ: - 5 - - 40 30 30
Ескерту: * - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

9
Тапсырмалар және балл қою кестеcі үлгілері
«Дүниежүзі тарихы» пәнінен І тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

1. Ғасырлар бойы қалыптасқан ө ркениет пен мәдениет ұғымын сол теорияларды ұстанға н
немесе негізін қалаған т ұлғалардың есімімен сәйкестендірің із.

№ Тұлға Ұғым
1 Д.Белл A Өркениет – мәдениеттің ақыры, оның “кәрілік” шағы,
руханилықтың антиподы
2 О.Шпенглер B Өркениет – этностар мен мемлекеттерге тән мәдениеттің
оқшау түрі
3 Л.Морган C Өркениет – тағылық пен Zjарлықтан кейінгі тарихи -
мәдени саты
4 А.Тойнби D Өркениет – мәдениеттің прогресі, болашаққа бой
сермеуі, қоғамның парасаттылық деңгейі
[4]

2. Төмендегі аграрлық өркениет туралы философтардың сөздерімен танысып шығып,
«Шаруашылық қызмет адамзаттың өркениеттік дамуына әсер етеді» - деген пікірмен
қаншалықты келісесіз немесе келіспей сіз (көзқарасыңызға 2 дәлел, 2 дәйек келтіріңіз )
интеллект картасын толтырыңыз.

«Индустриализацияға дейінгі өркениеттерде өмір» - ең алдымен табиғатпен өзара
әрекеттесу. Еңбек ұжымы негізіне н өндіруші өнеркәсіппен айналысады: ауыл шаруашылығы
және орман шаруашылығы, тау -кен және балық аулау. Адам бұлшық етпен күшті
қолданады, алдыңғы ұрпақтардан мұра болған әдістерді қолданады ...
Д.Белл

«Бірінші толқын» (яғни аграрлық) өркениеттер «тірі аккумуляторлардан» - адамның
және жануарлардың немесе күн, жел мен судың, бұлшық е ттер күшінен – энергия алды
...әдетте қолмен жасалған бұйымдар, қара пайым әдіспен жасалған және тапсырыс
бойынша ...
А.Тоффлер

[4]
Келісемін
Дәлел
Дәйек
ДДәлел
Дәйек
Келіспеймін
Дәлел
Дәйек
Дәлел
Дәйек

10
3. Ұсынылған сұрақтардың негізінде БАТЫС және ШЫҒЫС өркениеттеріне салыстырмалы
талдау жүргізіңіз.

БАТЫС өркениеті ШЫҒЫС өркениеті
Меншік формасы
Саяси биліктің формасы
Табиғатқа көзқарасы
Дінге көзқарасы
Прогресске қатысты
көзқарас ы

[10]

4. Қазіргі кездегі деструктиl^gb ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалай о тырып,
PEST талдауын жасаңыз.
Саяси P Экономикалық E
1._____ _______________________________
_______ ______________________________
2.
_____________________________________
________ _____________________________

1._____________________________________
_______ _______________________________
2.
_____________________________________
________ ______________________________

Әлеуметтік S Технологиялық T
1._____ _______________________________
__ ____________________________________
_______ _______________________________
2.
_____________________________________
______________________ ________________
1._____ _______________________________
_______ _______________________________
_______ _______________________________
2.
_____________________________________
________ ______________________________

[8]

5. Ежелгі және орта ғасырлардағы жаулап алушылық жорықтардың негізгі себептерінің
қайсысы жалған, қайсысы ақиқат екенін ажыратып кестеге дұрыс нұсқасын қойып шығыңыз .
А) Арабтардың жаулап алу соғыстары. Араб феодалдары «дін үшін соғыс» жиһад
ұранымен басқа халықтарға, елдерге басқыншылық жорықты бастайды.
В) Наполеон соғыстары . Моңғол тайпаларының басын біріктіріп, көрші мемлекеттердің
территориясын басып алып империя құру
С) Шыңғысханның жорықтары. М емлекеттегі реhexpbyeu жағдайларды
пайдаланып, монархияны қайта орнатып империя құру
D) Крест жорықтары . Еу ропада жердің жетіспеушілігі, діни соғыс, бай араб жерлерін
басып алу т.с.с.

ЖАЛҒАН АҚИҚАТ


[4]

11
Балл қою кестесі

Тапсыр
ма №
Жауап Балл Қосымша
мәлімет
1
1-D
2-A
3-C
4-B
4

2
Келісемін
Дәлел:
Шаруашылық қызметке тікелей қатысты.
Көшпелілер өркениеті – адамзаттың даму
тарихындағы ең жарқын беттердің бірі.
Дәйек :
Әлемдік көшпенділік жүйесіндегі қазақ көшпелі
қоғамы экономикалық, әлеуметтік -саяси және
мәдени -тұрмыстық этникалық өмірдің жоғары
деңгейін қалыптастырды.
Дәлел:
Өнеркәсіптік өркениет, оның басты артықшылығы
техникалық даму, қала дамуының жылдамдығы.
Дәйек:
Өрке ниеттердің өзара ықпалдасуы мәдениеттің
таралуына алып келді. 4
Білім алушының
таңдауына
байланысты
жауабы
ескеріледі
Келіспеймін
Дәлел:
Шаруашылық қызметсіз -ақ адамзат өркениеті дами
береді.
Дәйек:
Оған барлық өркениеттердің әр деңгейде
дамығандығын келтіруге болады.
Дәлел:
Тарихта дамымаған Zjарлықтардың дамы ған
өркениеттерді күл -талқанын шығарғандығы жөнінде
көптеген мысалдар келтіруге болады.
Дәйек:
Римді Zjарлардың жаулап алуы. Өркениет
туындыларының жойылуына алып келді.

12
3
БАТЫС
өркениеті
ШЫҒЫС
өркениеті
Меншік
формасы
Дамып келе
жатқан нарық,
жеке меншік,
кәсіпкерлік,
экономикадағы
бәсекелесті к
Мүліктің
билікке
тәуелділігі,
мемлекеттік
меншікке жеке
меншікке
үстемдік
Саяси
биліктің
формасы
Құқықтық
мемлекет,
демократиялық
басқару
формалары,
жылжымайтын
мүлік өкілеттігі,
парламентаризм
Дана
билеушіге
сену, оның
сенімі,
құқықтарының
болмауы,
субъе ктілердің
құқықтарының
болмауы
Табиғатқа
көзқарасы
Табиғатты
бағындыру ниеті
Табиғатпен
үйлесімді болу
ниеті
Дінге
көзқарасы
Ғылымның
басымдығы,
адамның басты
мақсаты - жаңа
білім алу,
жайлылықты
жақсарту
Діннің
басымдығы,
адамның басты
мақсаты -
адамгершілікке
жету
Прогресске
қатысты
көзқарас ы
Прогреске
ұмтылу, қызмет
түрлерінің
тұрақты өзгеруі.
Қоғамның дамуы
прогрессиl
Өзд ерін
көбейтуге
деген ұмтылыс
дәстүрлі өмір
салтын
қолдайды.
Қоғамның
дамуы циклдік
болып
табылады.
10
Мағынасы
сәйкес жауаптар
қабылданады
4 Саяси
1. Кейбір деструктиl діни ағым мүшелері
отансүйгіштік, ұлтжандылық сезімдерін бағаламай,
мемлекеттік рәміздерді мойындамай, әскери
борышқа салғырт қарайды.
2. Тіпті білікті дәрігерлердің көмегіне жүгінуден бас
тартып, балаларының зайырлы білім алуына
қарсыл ық көрсететіндері де бар. Деструктивтілікті
анықтайтын бұл тізімді жалғастыра беруге болады.
Әлеуметтік
1. Діннің атын жамылған ағымдар мен топтар діни
сауаты аз азаматтарымызды өз қармақтарына түсіріп,
8
Мағынасы
сәйкес жауаптар
қабылданады

13
тіпті өздеріне белсенді жақтасқа айналдырып,
өзімізге қарсы қойып үлгерді.
2. Енді өз отандасымызбен, отбасымыздың
мүшесімен, ағайынымызбен тартысқа түсетін халге
жеттік. Сол себепті бүлдіргі топтар мен ағымдарды
деструктиl (бұл сөз латын тілінен аударғ анда
«құлату», «қалыптасқан жүйені бұзу» деген
мағынаны білдіреді) яки теріс пиғылды деп атаймыз.
Экономикалық
1. Қазір қоғам түрлі ағымдар адамдардың санасын
жаулау арқылы екі түрлі мақсатты көздейтінін
мойындап отыр. Біріншісі – мол пайда табу, заңсыз
қару -жа рақ пен есірткі тасымалы.
2. Е кіншісі – мемлекет мүддесіне нұқсан келтіру
арқылы билікті басып алу. Олай болатыны, аталмыш
ағымдардың онсыз да мұсылман елдерінде және
бейкүнә адамдар мен қорғаныс күштеріне қ арсы
күрес жүргізуі болып отыр.
Технологиялық
1. Деструктиlcuf^ZjZZjkudj_kl[j^_g[j
жолы – олар туралы кітаптар, фильмдер және
жастардың ғаламтор беттерін көптеп пайдалануына
байланысты с ол экстремистік ағымдар туралы
бейнероликтерді қою к ерек .
2. Дәстүрлі діндер туралы дұрыс мағлұмат беру
керек.
5

жалған ақиқат
b, c a, d. 4

Барлығы 30

14
ІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ С ПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу

Ұзақтығы – 40 минут
Балл саны – 30 балл

Тапсырмалар түрлері:
КТБ - Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ - Толық жа уапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар
сұрақтар, қысқа/ толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа қысқа/
толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы бар
тапсырмаларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап
нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа
сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.

15
ІІ тоқсан бойынша жиынтық баға лау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсыр
ма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл
*
Бөлім
бойынша
балл
Этникалық
және
әлеуметтік
процестер
10.2.1.1 А нтропогенездің әртүрлі
теорияларын жүйелеу және тұжырымдау Қолдану 1 1 ҚЖ 12 9
30
10.2.1.4 Л.Н. Гумилеl этностардың
пайда болуы мен дамуы туралы ғылыми
көзқарастарының ерекшеліктерін зерттеу
Жоғары деңгей
дағдылары 1 2 ТЖ 8 5
10.2.1.6 Қазіргі кездегі ассимиляция мен
саны аз этностардың жойылып кету
себептерін анықтау
Қолдану 1 3 ҚЖ 6 5
10.2.3.1 Т арихи процестерді түсіндіру
үшін «социогенез», «формациялық әдіс»,
«өркениеттік әдіс» ұғымдарын қолдану
Қолдану 1 4 ҚЖ 7 5
10.2.2.1 Т арихи оқиғаларды, процестер
мен құбылыстарды түсіндіру үшін
«ұлтшылдық», «шоbgbaf «нәсілдік
кемсітушілік» терминдерін қолдану
Қолдану 1 5 ҚЖ 7 6
БАРЛЫҒЫ: - 5 - - 40 30 30
Ескерту: * - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

16
Тапсырмалар және балл қою кестеcі үлгілері
«Дүниежүз і тарихы» пәнінен ІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Адамның пайда болуының негізгі теорияларына байланыс ты төмендегі кестені
толтырыңыз.
Ғарыштық теория Эволюциялық теория Діни теория
Мәні, мағынасы

Негізін қалаушылар, қолда йтындар

Те орияны қолда уға бір мысал келтіріңіз

[9]

2. Л.Н. Гумиле ұсынған теория ның үзінділерімен танысып шығып, төме ндегі сұрақтарға
жауап беріңіз.

Ұлт немесе халықтың бұрынғы анықтамасы бойынша, ортақ тілі, территориясы, ортақ
тегі, экономикалық байланыстары, саяси бірлестігі және мәдени ерекшеліктері, діні, сана -
сезімі сияқты белгілер негізге алынып, этногенез аяқталған процесс боп саналса, Гумилев
этносты аяқталмаган процесс ретінде көрсетті.
Осындай тиімсіз жағдайларда Л.Н. Гумиле өзінің тарих и ұстанымдары мен
көзқарастарын өз еңбектері арқылы көрсете білді. Этногенез – ұлттың, халықтың пайда болуы,
дамуы және жойылу процесі. Ежелгі түркілер тарихын зерделеген Л. Гумиле халықтар мен
ұлттардың пайда болуы мен жоғалуына жауап іздеп: «Финикиялықт ар бір кезде болды, ал
қазір жоқ, финикиялықтар кезінде француздар болған жоқ, олар IX ғасырда пайда болды, XIX
ғасырда қалыптасты» деген сұрақ қояды.
Пассионарлық теория бойынша ұлт немесе халық бір ортақ атадан шыққан ұрпақтар
жиынтығы емес. Саналы адам пайда болған палеолит дәуірінен бастап, бүгінге дейін қаншама
халықтар мен ұлттар ауысып, өзгерді. Бір халықтың ұрпақтары кейін қалыптасқан бірнеше
халықтардың құрамында болуы мүмкін, себебі, этнос, ұлт дегеніміз – бір тектен таралған
адамдардың жиынтығы е мес, жүйе. Ұлт жойылғанда, оны құр айтын адамдар жоқ боп кетпейді.

Не себепті этногенезд ің Пассионарлық теориясы КСРО -да және басқа мемлекеттерде
қолдау таппады? (екі себебін жазыңыз)
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________ _
[2 ]

Л.Н. Гумилевтің ұсынған теориясының басқа этногенез теорияларынан не гізгі 3 ерекшелігін
көрсетіңіз?
________________________________________________________________________________
_________________________________________________ _______________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
[3]
3. «ФИШБОУН» әдісі арқылы қазіргі кездегі ассимиляция мен саны аз этностардың
жойылып ке ту қаупін ашып көрсетіңіз.

17

[5]

4. Төменде көрсетілген жауаптарды социогинез туралы теориялардың қайсысына тән екенін
көрсетіңіз.
A. субъектиldnZdlhj^ufZuaugZjllujui^g`%g_f%^_gb_ld_d'id'e['e^.
B. субъектиldnZdlhjeZj^uj'egl'f_g^_ll.
C. К. Маркс
D. А.Тойнби

«формациялық әдіс» «өркениеттік әдіс»

Өз таңдауыңызд ы 1 сөйлеммен түсіндіріңіз
_________________________________________________ _____________________________
__
[5]

5. Төмендегі суреттерге қарап, ІІ дүниежүзілік соғыс жылдарындағы этносаралық
қатынастарды «ұлтшылдық», «шоbgbaf «нәсілдік кем сітушілік» термин дерін қолдана
отырып сипаттаңыз. Екі дәлел келтіріңіз.

[6]

18
Балл қою кестесі

тапсырма

Жауап Балл Қосымша
мәлімет
1
Бүгінгі таңда адам баласының жер бетінде пайда
болуы жөнінде түрлі көзқарастар бар. О ндай
көзқарастардың біріншісі - діни түсінік бойынша
бүкіл әлемді, соның ішінде адамды да құдай
жаратты деген ұғы м болса, екінші көзқарас адам
баласы жер бетіне ғарыштан келген деген . Ал
үшінші пікір бойынша - адам баласы жер бетіндегі
басқа да тіршілік иелері сияқты ұзақ эволюциялық
даму нәтижесінде қалыптасқан.
3
Мағын асы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
Діни теория
Барша мұсылман халқы адамның пайда болуы
туралы «Аллаһу та’ала Адамды (алейһиссалам)
жер жүзінің әр тарапынан алдырған топырақтан
жаратты. Батыстың белгілі ғалымы Макс Планк
дүниенің пайда болу заңдылығын көп жыл зерттеп,
былай деп қорытынды жасайды: «дүние (материя)
белгілі бір күш -құдіреттің арқасында пайда болған,
материя ның ішінде аса кішкентай күн жүйесі
тәрізді құр ылымдар бар. Атом және электрон деп
аталатын бұл жүйелер материяны ыдырап кетуден
сақтайды. Осыған қарағанда ғаламды жаратқан бір
құдірет бар, ол – Аллаһ», дейді.

Ғарыштық теория
Тіпті 70 -жылдардың соңында ДН Қ-ны ашушы
Фрэнсис Крик бөтен планеталықтар «Жерді» әдейі
«ұрықтандырды» деген ойды ұсынды. Әйтпесе,
барлық тірі ағзалардағы ДНҚ -ның ұқсастығын
түсіндіру мүмкін емес. Табиғат бір кодты
пайдаланып, миллиар дтаған түрлі жаратылыс
жасайды. Егер өмір Дарbg]_ байланысты
біртіндеп дамып, біртіндеп сынаққа, сынақ пен
қателесуге ұшыраса - онда бірден әртүрлі
генетикалық кодтарды шығаруға логикалық
заңдылық болар еді. Егер олай болмаса, онда ереже
эhexpbyku_f_k ол ақыл -ой.

Эволюциялық теория
Әлемнің көпшілік ғалымдары осы көзқарасты
жақтайды. Чарлз Дарbgg ілімі бойынша
адамның пайда болып, қалыптасуы мен дамуы
қарапайымнан күрделіге қарай жүрген. Өйткені,
алғашқы адамның қазіргі адамдардан көп
айырмашылығы болды. Олар қолдары аяқтарынан
ұзы н, терісін қалың түк басқан ірі маймылдарға
ұқсас келді. Жер бетіндегі ең алғашқы адам
қалдығы 1959 -1963 жылдардағы археологиялық
қазба жұмыстары барысында Шығыс Африканың
6

19
Кения жеріндегі ОлдуZc шатқалынан табылды.
Ғалымдар бұл ежелгі адамның түр -сипатына және
қасынан табылған тас шапқыға қарап оны «епті
адам» деп атады. «Епті адам» маймыл тәрізді төрт
аяқпен емес, екі аяқпен жүрген. Оған табан
сүйектерінің доғалданып келуі дәлел.
2
Не себепті этногенездің Пассионарлық теориясы
КСРО -да және басқа мемле кеттерде қолдау
таппады? (екі себебін жазыңыз)
1-себебі: Гумиле этносты аяқталмаган процесс
ретінде көрсетті , ал көпшілік ғалымдарың
теориялық ойлары онымен сәйкес келмеді.
2-себебі: Пассионарлық теория бойынша ұлт
немесе халық бір ортақ атадан шыққан ұрпақтар
жиынтығы емес.

Л.Н. Гумилевтің ұсынған теориясының басқа
этногенез теорияларынан негізгі 3 ерекшелігін
көрсетіңіз?
1. Жаңашылдық көзқарас болды. Пассионарлық
теория бойынша ұлт немесе халық бір ортақ атадан
шыққан ұрпақтар жиынтығы емес.
2. Көптеген ғалымдардың ұсынған теорияларынан
ерекшеленді. Бір халықтың ұрпақтары кейін
қалыптасқан бірнеше халықтардың құрамында
болуы мүмкін, себебі, этнос, ұлт дегеніміз – бір
тектен таралған адамдардың жиынтығы емес,
жүйе. Ұлт жойылғанда, оны құрайтын адамдар жоқ
боп кетпейді.
3. Көптеген ғалымдардың ойынша ұлт ортақ тілі,
территориясы, ортақ тегі, экономикалық
байланыстары, саяси бірлестігі және мәдени
ерекшеліктері, діні, сана -сезімі сияқты белгілер
негізге алынып, этногенез аяқталған процесс боп
саналса, Гумиле этносты аяқталмаган процесс
ретінде көрсетті.
5
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады

3
Себебі
1. Ассимиляция екі жолмен жүреді: күштеу
арқылы немесе табиғи жолмен.
2. Көптеген елдерде ұлттық езгі жән е діни қысым
жағдайында күштеп а ссимиляция жасау орын
алады. Дәл осындай процесс Аустрия
империясында, кейін Аустро -Мажарстанда,
патшалық Ресейде жүрді. Ол қазір де кейбір
елдерде жалғасып отыр. Мысалы , Испания,
Грекия т.б. Бұрынғы КСРО мен кейбір
социалистік елдерде де мұндай процесс орын
алды. Қарамағында ұс ақ ұлттар бар бірқатар
елдерде а ссимиляция табиғи жолмен жүзеге
асты.
Салдары
5
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады

20
1. Ассимиляция барысында бір халық өзінен үлкен
екінші доминант халыққа сіңіп кетіп, ана тілін
ұмытады .
2. Дінін, мәдениетін, өзіндік сана -сезімін, т.б.
ұлттық ерекшеліктерін жоғалтады
Шешу жолдары
Тілін, дінін, мәдениетін сақтау әр ұлттың парызы.
Сол себепті өскелең ұрпақтың ұлттық
құндылықтарды ана сүтімен бойына сіңіріп, келесі
ұрпаққа өзгеріссіз жеткізуді жауапке ршілікпен
мойнына алып тәрбиелеу арқылы сақтап қалуға
болады
4

«формациялық әдіс» «өркениеттік әдіс»
В, С A, D
Өз жауабыңызды түсіндіріңіз .
Себебі әр теорияның өзіне тән ерекшелігі мен сол
теорияны ұсынған немесе қолдаған адамдарына
байланысты
5

Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
5
Герман фашизмі немесе нацизмінің біраз
ерекшеліктері бар. Мұнда ұлтшылдық шегіне
жетіп, нәсілдік формаға ие болған. Нацистердің
көзқарасы нша адамзат баласьн ың тарихы әр түрлі
ұлттардың немесе нәсілдердің өмір сүруі үшін
күресі. Осы күресте күштілер жеңеді, жең ілгендер
иә бағынады, иә қырыла ды. Олар өмір сүруге ең
кабілетт і нәсіл деп немістер жататын «ариилік»,
«нордилік» нәсілді есептеді. Фашистердің ойынша
олардың тарихи мисси ясы дүниежүзілік үстемдікті
жаулап алу. Ол үшін Версаль бітімшартын жою,
барлық немістерді бір мемлекетке біріктіру және
Шығыста Германия үшін оған ешқашан блокада
қаупі болмайтын «өмір сүру кеңістігін» жаулап алу
керек болды . Германия дүниежүзілік үстемді к үшін
шешуші шайқасқа дайы ндалуды бастады. Шектен
шыкқан ұлтшылдық шектен тыс жүгенсізді к
туғызды.
6
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
Барлығы 30

21
ІІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу
Ұзақтығы – 40 минут
Балл саны – 30 балл

Тапсырмалар түрлері:
КТБ - Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар
сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа
қысқа /толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы
бар тапсырм аларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап
нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа
сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.

22
ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсыр
ма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл
*
Бөлім
бойынша
балл
Мемлекет,
соғыс және
реhexpbyeZ
р тарихынан
10.3.1.5 Д еректерді талдау негізінде саяси
режимдер түрлерінің мықты және әлсіз
жақтарын анықтай отырып, салыстыру
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 1 ТЖ 10 8
30
10.3.2.6 Д әйекті қорытындылар жасай
от ырып, араб шапқыншылықтары мен
мен крест жорықтарының себептерін
анықтау
Қолдану 1 2 ҚЖ 10 8
10.3.2.10 Наполеон соғыстары мен Еуропа
мемлекеттеріндегі капиталистік дамудың
ілгерілеуі арасындағы себеп -салдарлық
байланысты орнату
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 3 ТЖ 7 5
10.3.2.13 Версаль -Вашингтон және Ялта -
Потсдам жүйелерінің тиімділігін және
олардың қазіргі заманға әсерін бағалау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 4 ТЖ 7 5
10.3 .3.7 Шығыс Еуропадағы «барқыт»
реhexpbyeZjugu мазмұны мен
нәтижелерін талдау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 5 ТЖ 6 4
БАРЛЫҒЫ: - 5 - - 40 30 30
Ескерту: * - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

23
Тапсырмалар және балл қою кестеcі үлгілері
«Дүниежүзі тарихы» пәнінен ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

1. Германия мен КСР О-да болған тоталитарлық жүйелерге тән терминдер мен ұғымдарды
тау ып , жүйелердің мы қты және әлсіз жақтарын анықтаңыз.
Германия Термин және ұғымдар КСРО
А. Антисемитизм
В. Командалық және әкімшілік жүйе
С. Ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру
D. Экономиканы милитаризациялау
[4 ]
Тоталитарлық жүйе Демократиялық жүйе
+ - + -

[4 ]
2. Суреттерге қарап , ортағасырлық қандай жорықтар мен жаулап алулар екенін анықтаңыз
және оларды ң себептерін кестеге толтырыңыз.



Ортағасырлық жорықтар ме н жаулап алулардың тарихи атауы
А В

Саяси себептер
Экономикалық себептер
Әлеуметтік себептер
[8 ]

24
3. Төмендегі мәтін негізінде сұрақтарға жауап беріңіз.

КОНТИНЕТАЛДЫҚ БЛОКАДА
Англияға тікелей соққы бере алмай, Наполеон өзінің бәсекелесін экономикалық
соғыспен британ нарығын еуропалық нарыққа жауып тастауды ше шті. Наполеон
континенталдық блокада жөнінде жасалған Берлиндік декретті барлық Одақтық
мемлекеттерге жіберген. Бұл жарлық Британ аралдарының блокадасын жариялады.
Англиямен, соның ішінде почта байланысымен, барлық сауда -саттықтар және б арлық
қатынастар тыйым салынған. Наполеон басқаратын аумақта жүрген ағылшындар соғыс
тұтқыны деп жарияланды, ал ағылшындықтарға ти есілі барлық заттар тәркіленді. Англия мен
оның отарларынан келген кемелерге еуропалық порттарғ а тоқтауға тыйым салынды.1807
жылдың өзінде континенталдық блокада жүйесіне Франция, Италия, Голланд ия, Испания
және Даниядан басқа Тильзит бейбіт келісіміне сә йкес Ресей және Пруссия, содан кейін
Австрия кіруге мәжбүр болды.
Британдық үкімет континеталдық блокада ға «Корольдік жарлықтар» шығарды.
Англияға дұшпан елдермен теңіз сауда сын жүргізуге тыйым салынды және тауарларды ң
тағайындалған орнын және баждарды ң төленуін бақылау үшін ағылшын порттарына баруға
міндеттелді .

а.Наполеонның континенталдық блокада жасауының себебі неде?

в. Континенталдық блокада еуропал ық экономикаға қалай әсер етті?
1
2
с. Еуропада капиталистік қатынастардың дамуына континенталдық блокаданың
салдарын екі дәлел келтіріп сипаттаң ыз.
1
2
[5]

4. Версаль -Вашингтон және Ялта -Потсдам жүйелері нің бейбітшілік жүйесі тиімді/ тиімсіз
болды». Осы мәлімдемеге қаншалықты келісесіз?
Таңдаған позицияның ас тын сызып белгілеп, екі себебін жазыңыз.
Версаль -Вашингтон жүйесі
Себебі
1
2

Ялта -Потсдам жүйесі
1
2

Версаль -Вашингто н және Ялта -Потсдам жүйелерінің қазір гі заманға әсеріне дәлел
келтіріңіз.

[5]

25
5. М әтінмен танысып, Ш ығыс Еуропад ағы «барқыт» реhexpbyeZjugu мазмұны туралы
кестеде талдау жасаңыз.

1989 жылы Варшава шартына кіретін мемлекеттерде коммунистердің билігіне қарсы
бағытталған «Барқыт революциясы» басталды. Соның нәтижесінде Польша еңбекшілерінің
«Ынтымақта стық» кәсіп одағының басқаруымен коммунистер үкіметі құлатылып, билікке
демократиялық күштер келді. Осыдан кейін ГДР, Болгария, Румыния және Чехословакиядағы
демократиялық қозғалыстар коммунистер билігіне қарсы күреске шықты. Осы қозғалыстың
ықпалымен Югославия, Венгрия және Албанияда үкімет басына жаңа күш тер келді. 1989 -
1990 жылдардағы Шығыс Еуропадағы «Барқыт революциясының» нәтижесінде осындағы
коммунистік үкіметтер бейбіт түрде (Румыниядағы қақтығыстарды есептемегенде)
биліктен кетуге мәжбүр болды. Олардың орнына демократиялық күштердің өкілдері келді.
Осыған байланысты бұл мемлекеттерде көптеген жаңадан құрылған партиялар мен саяси
ұйымдардың қатысуымен демократиялық үкімет органдары құрылып, жаңа саяси ахуал
қалыптасты, экономикада нарықтық қатынастарға жол ашылды.

Шығыс Еуропадағы «барқыт» революция сының болуына әсер еткен...
Ішкі фактор Сыртқы фактор

Шығыс Еуропадағы «барқыт» революциясының салдары.
Жағымды Жағымсыз

[4]

26
Балл қою кестесі

Тапсыр
ма

Жауап Балл Қосымша
мәлімет
1

Германия Термин және ұғымдар КСРО
А. А. Антисемитизм
В. Командалық және әкімшілік жүйе В
С. Ауыл шаруашылығын жаппай
ұжымдастыру
С
D. D. Экономиканы милитаризациялау
4
Тоталитарлық жүйе Демократиялық жүйе
+ - + -
Қатал тәртіп.
КСРО
мемлекеті
осы
тоталитарлы
қ режимнің
арқасында
15 -20
жылдың
ішінде батыс
мемлекеттер
дің 150 -200
жыл бойы
өткен
индустриалд
ы дамудан
өтті.
Демократиян
ың жоқтығы,
халықпен
санаспау,
еркін ойлау,
өз ойын
мүлдем
айтқызбау.
Жаппай
репрессияға
ұшырау,
қатаң
цензура.
Демократия
лық саяси
жүйе - саяси
жүйенің
түрі, оған
мын алар
тән: -
азаматтарды
ң
кепілденген
құқықтары
мен
бостандықта
рының кең
ауқымы
қамтылуы.
Цензура
ның
жоқтығ
ы,
баспасөз
дің
қадағала
усыз
қалуы

4
Мағын асы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
2

Ортағасырлық жорықтар ме н жаулап алулардың
тарихи атауы
А В
Крест жорықтары Арабтардың жаулаулары
Христиан дінінің
абыройын көтеру
Саяси
себептер
Бір ортал ықтан
басқарылатын
империя құру
Ж ердің
жетіспеушілігі, араб
мемлекетіні ң
байлығына қызығу
Экономи
калық
себептер
Сауда -саттық
жолдардың
барлығын өз
қолында ұстау
Кедей халықтың
жағдайын
жақсартамыз,
жұмақтағыдай өмір
сүресіңдер деп
алдауы
Әлеумет
тік
себептер
Ислам дінін
тарату, араб
халықтарын бір ту
астына біріктіру

8
Мағын асы
сәйкес
жауаптар
қабылданады

27
3 а. Англияға тікелей соққы бере алмай, Наполеон өзінің
бәсекелесін экономикалық соғыспен британ нарығын
еуропалық нарыққа жауып тастауды шешті.
 Еуропалық мемлекеттердің экономикалық жағдайы
қатты нашарлады. Наполеонның заң шығару жөні ндегі
заңнамалық шаралары 18 -жарлықпен тоқтатылды .
Сонымен қ атар, сауда -саттық және Францияның кейбір
өнеркәсіптік салалары Наполеонға тыйым салынған
тауарларды сатып алу құқығына лицензия беру жүйесін
пайдалануға мәжбүрледі.
с. Наполеонның Ресейге басып кіргенінен кейін көп ұ замай
- Ресей мен Англия арасындағы бейбітші лік ту ралы шартқа
қол қойылды, ал 1812 жылы Англиямен сауда
қатынастарын қалпына келтіру туралы I Александрдің
манифесті жарияланды.
1813 жылы Францияның Алтыншы К оалицияға қарсы
күрестегі жеңіл ісі еуропалық үкіметтердің Конституцияға
сәйкес келуінен бас тартты.
5
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
4 Версаль -Вашингтон жүйесі
тиімді болды
1. 1870 -1871 жылғы Франция -Пруссия соғысында
Германияға берілген Эльзас және Лотарингия
Францияға қайтарылды. Саар облысы 15 жылға Ұлттар
Лигасының қарауына берілді. Польшаның батыс жері
Померания мен Познань қайтарылды. Данциг (Гданьск)
қаласы ерікті қала ретінде Ұлттар Лигасына басқаруға
берілді. Бельгия Эйпен және Мальмеди аудандарын
қайтарып алды. Данияға Шлезb]ZclZjue^u.
2. Германияның соғыс шығындарын өтеу (репар ация)
мәселесі қаралды. Бұл мәселені шешу үшін
репарациялық комиссия құрылып, 1921 жылы аталмыш
комиссияның шешімімен Германия 226 млрд марка
төлеу керек болды. 1921 жылы мамыр айында Германия
132 млрд. марка төлейтін болып келісті. Репарациялық
төлемнің 5 2% -ын Франция, 22% -ын Англия, Италия -
10%, Бельгия - 8% - ын алатын болды.

тиімсіз болды
1. Версаль б ітімі бойынша Германия өз жерінің көп
бөлігінен айырылды. Рейн өзенінің сол жақ жағалауы
түгелдей 15 жылға одақтастар әскерлерінің бақылауына
өтті. Германия Рейн өзені бойынан өз әскерлерін
әкетуге келісті.
2. Германияға 100 мың әскер ұстауға рұқсат берілді.
Германия өзінің с оғыс -теңіз флотынан айырылды.
Версаль ке лісімінде Германияның соғыс шығындарын
өтеу (репарация) мәселесі қаралды. Германияның
отарлары туралы мәселе қаралды. Африкадағы
Германияның отарлары Танганьика, Тогоның батысы
және Камерунның бір бөлігі Англияға берілді.

Ялта -Потсдам жүйесі
5
Білім
алушының
таңдауына
байланысты
жауаптар
тексеріледі
(тиімді
болды,
тиімсіз
болды)

Мағы насы
сәйкес
жауаптар
қабылданад ы

28
тиімді болды:
1. Соғысты тез аяқтап, Одақтас мемлекеттер дің
әрқайсысының Еуропадағы территориялық мәселелерді
анықтап шешуге мүмкіндік берді
2. Германия мемлекетінен соғыс шығындарын ө теу
(репарация) мәселесіне тезірек кірісу ді талап етті
тиімсіз болды:
1. «Қ ырғи -қабақ » соғыс тарихы деп аталатын,
капиталистік және социалисті к лагерь арасындағы
қарсылықтар орын алды .
2. Бұл жүйеде келісілген келісім бейбіт өмірге әкелудің
орнына жағдайды одан сайын ушықтырып жіберді.

Версаль -Вашингто н және Ялта -Потсдам жүйелерінің
қазіргі заманға әсеріне дәлел келтірі ңіз .
Версаль -Вашингтон және Ялта -Потсдам жүйелерінің
кейінгі тарих пен саяси оқиғаларға әсері болды. Ол
мемлекеттер арасындағы саяси жағдайлардың өзгеруіне
себепші болды.
5
Ішкі фактор:
 Беделі түскен басшылардың қызметтер імен айырылуы,
әміршіл -әкімшіл саяси жүйеден, демократиялық көп
партиялық жүйеге көшу
Сыртқы фактор:
 КСРО мемлекетінде орын алған саяси, әл еуметтік,
экономикалық дағдарыс
Жағымды салдары:
 Шығыс Еу ропадағы «барқыт» реhexpbyku КСРО
мемлекетінің ыдырауына тікелей әсер еткен фактордың
бірі болды
Жағымсыз салдары:
 Шығыс Еуропа елдері көптеген жылдар бойы өз
эконмикаларын КСРО -дан б өлінген ақша арқылы
реттеп отырған болатын, енді олар аталған көмектен
құр қалды
4

Барлығы 30

29
IV ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
IV тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу
Ұзақтығы – 40 минут
Балл саны – 30 балл

Тапсырмалар түрлері:
КТБ - Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ - Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ - Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар
сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа
қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы
бар тапсырм аларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап
нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа
сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.

30
ІV тоқсан бойынша жиынтық баға лау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсыр
ма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл
*
Бөлім
бойынша
балл
Мәдениет тің
дамуы
10.4.1.1 ЮНЕСКО қызметін мысалға ала
отырып тарихи -мәдени мұраны сақтау
жолдарын түсіндіру
Қолдану 1 1 ҚЖ 7 5
30
10.4.3.1 Д еректерді талдау негізінде
адамзаттың рухани -моральдық
құндылықтардың қалыптасу қайнар
көздерін анықтау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 2 ТЖ 8 6
10.4.2.4 Ө згерістер пен са бақтастықтарды
анықтай отырып, қазіргі кездегі өнер дің
даму тенденцияларын анықтау Қолдану 1 3 ҚЖ 10 9
10.4.2.5 Б ұқаралық мәдениеттің
ерекшеліктерін түсіндіріп, оның қазіргі
қоғамға әсерін талдау
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 4 ТЖ 5 4
10.4.1.4 Ә лем халықтарының тарихи -
мәдени мұрасын зерттеу және сақтап
қалудағы мұражайлардың рөлін түсіндіру
Жоғары деңгей
дағдылар ы 1 5 ТЖ 10 6
БАРЛЫҒЫ: - 5 - - 40 30 30
Ескерту: * - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

31
Тапсырмалар және балл қою кестеcі үлгілері
«Дүниежүзі тари хы» пәнінен IV тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Мәтінмен, суретпен танысып , төме ндегі сұрақтарға жауап беріңіз.

Әлемдік мұра - ЮНЕСКО тарапынан бекітілетін, адамзат үшін ерекше мәдени, тарихи
немесе экологиялық маңызы бар деп танылатын табиғи немесе адам қолымен жасалған
нысандар. 2012 жылғы жағдайына сәйке с ә лемдік мұра тізімінде - 962 нысан. Соның ішінде
745 - мәдени, 188 - табиғи жән е 29 - аралас нысан бар. Жыл сайын дерлік Әлемдік мұра
комитеті сессиясы өтіп, онда «Әлемдік мұра мәртебесін беру» сұрақтары талқыланады.



а. Әлемдік мұра тізіміндегі Қазақстанда орналасқан, тарихи нысанның атауын атаңыз:
________________________________________________________________________________
[1 ]
в. Нысанның маңыздылығы неде:
1_______________________________________________________________________________
2________ ____________________________________________________ ___________________
[2 ]
с. Нысанды сақтау жолын ұсыныңыз.
1_______________________________________________________________________________
2______ _________________________________________________________________________
[2 ]
2. Мәтінді оқып, төмендегі сұраққа жауап беріңіз.

Уақыт сынынан өтіп, ұлтты қалыптастырған құндылықтарды қорғау – елдің ішкі
тұрақтылығы мен мемлекет іргесінің бүтіндігін қорғау болып табылады. Радикалды
ағымдардың ауыз салатыны дәстүрлі құндылықтар болғандықтан, алдын алу жұмыстарының
ең белсенді әрі ықпалдысы – дәстүрлі құндылықтарды жаңғырту болмақ. Ол үшін:
 дәстүрлі рухани құндылықтарды жаңғыртуды мектеп қабырғасынан бастап жүзеге
асыру рухани деңгейі жоғары, зайырлы, зияткер (интеллектуал), толыққанды тұлғалардың
қалыпт асуына мүмкіндік береді.
 кітаптарға рухани тәрбие көздері ретінде қарау қажет. Осы тұрғыдан оларды шығаруға
мемлекеттің мүдделі болуы және үлес қосуы – ішкі саясат тұрғысынан болсын, зайырлылыққа
тән рухани -моральдық қағидаттар тұрғысынан болсын – заңды құ былыс.

Адамзаттың рухани -моральдық құндылықтардың қалып тасу ының басқа да қайнар көздерін
анықтап, әрқайсысына дәлел келтіріңіз:

32
1.
Дәлел
2.
Дәлел
3.
Дәлел
[6]

3. Қазіргі кездегі өнер дің дамуын төмендегі суреттер негізінде кестеге дұрыс нұсқасымен
сәйкестендіріп, 3 өзгер іс пен сабақтастықты анықтаңыз.


А В С

РЕАЛИЗМ СЮРРЕАЛИЗМ ГИПЕРРЕАЛИЗМ

Өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтаңыз
Өзгеріс Сабақтастық
1
2
3
1
2
3
[9]
4. Бұқаралық мәдениеттің 2 ерекшелігін және қазіргі қоғамға жағымды , жағымсыз әсерін
жазыңыз.


А. ______________________________________________________________________________
________________________________________________________ ________________________
В.______________________________________________________________________________
________________________________________________________ ________________________
Бұқаралық мәдениет
Жағымды
әсері
А.
Ерекшелігі
D.
Жағымсыз
әсері
В.
Ерекшелігі
С.

33
С.______________________________________________________________________________
_______________ _________________________________________ ________________________
D.______________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
[4]

5. «Тарихи -мәдени мұраны зерттеу мен сақтаудағы мұражайлардың рөлі» тақырыбында
«ПТМ С формула сы» бойынша қысқаша ойыңызды жазыңыз (80 -90 сөз).

П. Менің ойымша ...
Т. Мен оны былай түсіндім ...
М. Мұны мына 3 фактормен дәлелдей аламын ...
С. Мен мынадай қорытынды шешімге келдім ...
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
[6]

34
Балл қою кестесі
Тапсыр
ма №
Жауап Балл Қосымша
мәлімет
1
а. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі

1. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі - ортағасырлық
сәулет өнері ескерткіші. Түркістан қаласында
орналасқан. 1396 -1399 жылдары Әмір Темірдің
бұйрығымен Қожа Ахмет Яссауи қабірінің басына
тұрғызылған. Көптеген жазба деректерге
қарағанда , болашақ құрылыстың жобасын
жасауда Әмір Темір тікелей өзі қатысып, негізгі
өлшемдерді анықтаған көрінеді. XVI ғасырдан
кесенеде және оның төңірегінде қазақ халқының
атақты адамдары (Жолбарыс хан, Есім хан,
Абылай хан, Қаз дауысты Қазыбек би, Жәні бек
батыр, т.б.) жерленді .
2. XIX ғасырдың соңына қарай Қожа Ахмет Яссауи
кесенесі тарихи -мәдени мұра ретінде ғылыми
тұр ғыдан зерттеле бастады. 1989 жылы тамыздың
28 -інде Қазақстан Республикасы Үкіметінің
шешімімен «Әзірет Сұлтан қорық -мұражайы»
ұйымдастырылды . Түркия елімен арадағы келісім
бойынша жүргізілген ғимаратты қалпына келтіру
жұмыстары 2000 жылы аяқталды. 2003 жыл ы
маусымда Парижде өткен ЮНЕСКО -ның 27 -
сессиясында Қожа Ахмет Яссауи кесенесі
дүниежүзілік мәдени мұралар тізіміне енгізілді.
с.
1. Мемлекет тарапынан ескерткішті сақтау
міндеттемесі с езіледі. Халықаралық деңгейде кө п
көңіл бөлінуін , ескерткіш күтушілері нің штаттары
көбейтілуін ескеру.
2. Қазіргі жаңа технологияларды пайдаланып, ашық
аспан астында емес, сыртынан да қоршап тұра тын
үлкен мұражай ғимарат салу , әлі де 1000 жылға
сақтап қалу.
5
Мағын асы
сәйкес жауаптар
қабылданады
2
Тәрбие
әділ, инабатты, мейірімді, жан -жақты білімді,
жақсылыққа жаны құмар, батыл, жомарт жан. Жеке
адамның бақыты жалпы қоғам бақытына ұласады деп
тәрбие беру керек.
Білім
Әл -Фараби адамдардың өзі көздеген мақсатына жетуі
оның өзіне ғана байланысты екенін айтады. Адам
рухани жағынан үнем і өзін -өзі жетілдіріп отыруы
тиіс. Адам ақиқатқа, айналадағы дүниені танып -білу
арқылы ғана жетеді деп түйін жасайды.
Моральдық кодекс
Адам и жол дегеніміз — адам баласына пайдасын
тигізу, жақсылық ету деп түсіну. Ол үшін адам өз
6
Басқа да дұрыс
жауаптар
қабылданады

35
бойындағы кемшіліктерден ар ыла білуі керек, сөйтіп
өз ар -ұжданына кір келтірмейтіндей өмір сүру керек.
Ар -ұжданның мазмұнын ынсап, әділет, мейірім
құрайды.
3
РЕАЛИЗМ - С
СЮРРЕАЛИЗМ - А
ГИПЕРРЕАЛИЗМ - В
Өзгеріс
1. Өнер техникасының өзгеруі
2. Сұлулық жиі артта қалады. Сұлулық орны басқа
да құндылықтарға ие: жаңалық, қарқындылық,
ерекше.
3. Бұқаралық мәдениеттің әсері
Сабақтастық
1. Өткеннің ең жоғары көркемдік жетістіктерін
сақтау.
2. Қоршаған әлемді сезіну .
3. Адамзаттың қол жеткізген жетістіктері н сақтау .
9
Мағынасы
сәйкес жауаптар
қабылданады
4
A. Бұқаралық ақпарат құралдары қоғамда білімге қол
жеткізген өзгерістерге байланысты ғана пайда болуы
мүмкін. Бұқаралық ақпарат құралдарының арқасында
бүгінгі күні біз болашақ қа жоспар жасауға және
маңызды шешімдер қабылдауға мүмкіндік аламыз .
B. Бұқаралық мәдениеттің жағымсыз тұсы оның
коммерциялық бағыттылығы болып табылады. Яғни
қазіргі заманғы музыка, әдеби шығармалар,
фильмдердің көпшілігі тыңдаушыға, оқырманға
немесе көрерм енге белгілі бір ойды жеткізуге емес,
пайда табу үшін арналған. Осының кесірінен
тыңдарман/оқырман/ көрермен ірі корпорациялар
үшін табыс көзіне айнал ды.
C. Көпшілікке тән ділігі - көпшілікке тән бұқаралық
мәдениет атауына негізделген. Әдетте, XXI ғасырда
бұқаралық мәдениет орта тап пен қалалық жастар
арасында кеңінен таратылады.
D. Қарапайымдылық - бұқаралық мәдениет халықтың
барлық топтарының қабылдауына оңай болуы керек.
Суретшілер мен әртістер аудиторияға әсер ету үшін
шығармашылықтың күрделі ф ормаларына сирек
жүгінеді .
4
Мағынасы
сәйкес жауаптар
қабылданады
5
Менің ойымша, қазіргі кезеңдегі музейлердің
дамуына, олардың ғылым и және ағартушылық
қарқынына , музейлік тәжірибедегі интерактиld
және ақпараттық технологияларға, музей
педагогикасына, келушілермен жұмыс жүргізудің
жаңа түрлеріне байланысты өзекті мәселелер
талқ ыланып к ешенді ғылыми әдістерді талап ететін
музейтану саласындағы міндеттер шеңберін
айқындауы керек.
Мен оны былай түсіндім , қазіргі ақпараттық
технологиялар мен техникалық рес урстарға сәйкес
келетін музейлік құндылықтарды есепке алу және
6
Мағынасы
сәйкес жауаптар
қабылданады

36
сақтаудың қазіргі заманғы норматиld[ZaZkugjm
бойынша жұмыстарды жетілдіру;
облыстық музейлердің ғылыми -зерттеу қызметіне
норматиl_j^ енгізе отырып, «Қазақстан
Республикасы музейлік мекемелері туралы»,
«Қазақстан Республикасының кітапхана ісі туралы»
Заңдарды әзірлеу және бекітуге енгізу;
Мұны мына факторлармен ... дәлелдей а ламын.
мәдени мұраны ң сақталуын және қолжетімділігін
қамтамасыз ету мазмұнды тарихи материалдарды
ғылыми айналымға енгізу мақсатында «Астана
қаласындағы Қазақстан Республикасы ұлтт ық
академиялық кітапханасы» негізінде бірлестірілген
цифрлық кітапханалық қордың құрылуын және
қызмет жасауын бақылау;
зағип және нашар көретін адамдарға арналған
аймақтық мамандандырылған кітапханаларды
ұйымдастыру ;
ұлттық мәдени қорды толықтыру мақсатында жақын
және алыс шетелдердің мұрағаттары, кітапханалары
мен мұражайларына ғылыми экспедициялар және іс -
сапар жұмыстарын жалғастыру;
Мен мынад ай қорытынды шешімге келдім ... ос ы
ұсыныстардың жүзеге асырылуы О тандық мұражай
жұмысының теориясы мен практикасын одан әрі
дамытуға маңы зды үлес қосуға жағдай жасайды деуге
болады
Барлығы 30
X