Афанасьева_ПЗ_9_Полещук

Формат документа: docx
Размер документа: 0.03 Мб





Прямая ссылка будет доступна
примерно через: 45 сек.



  • Сообщить о нарушении / Abuse
    Все документы на сайте взяты из открытых источников, которые размещаются пользователями. Приносим свои глубочайшие извинения, если Ваш документ был опубликован без Вашего на то согласия.


Практическое занятие 9
Тема: Словосочетание. Простое предложение. Сложное предложение
Структурные особенности словосочетаний в сопоставляемых языках.
Словазлучэнні, якія ў БМ і РМ служаць для выражэння аднолькавых сэнсавых адносін, могуць адрознівацца граматычна. Гэта звязана з асаблівасцямі дапасавання і кіравання.
Дапасаванне: гал. Камп. Выражаны лічэбнікам, а залежны ў форме Н. скл. Мн. Л. = РМ залежны кмп. – Р.скл. адз. Л. ( два вершы – два стихотворения)
Кіраванне: гал. Камп. Выражаны дзеясловамі, залежны мае форму Д. скл. У РМ - В. скл. (дзякваваць настаўніку – благодарить учителя)
Дзеял. Руху + словазлучэнні з акалічнаснымі аб’ектна-мэтавымі адносінамі назоўнікі, заіменнікі у В. скл. З прыназ . па – РМ – Т.скл. з прыназ. Па.( пайсці па журнал – пойти за журналом)
Гал. Камп. Выр. Дзеясл. Руху і воевыяўлення, а залежны – назоўнікамі, назвамі грыбоў, ягад – залежнае слова мае форму В. скл. З прыназ. У. (пайсці ў ягады – пойти за ягодами)
Пры дзясл. Жартаваць, цешыцца, дзівіцца і г.д. ужываецца форма Р. скл. Назоўніка, заіменніка з прыназ. З - РМ Т. скл. Прыназ. Над(жартаваць з сябра- шутить над другом)
Гал. Камп. Выраж. Дзясл. Ажаніць, ажаніцца – залежны камп. Стаць у форме Т. скл. З прыназ. З – РМ М. скл. З прыназ. На (ажаніцца з суседкай- жениться на соседке)
Пры словах хворы, хварэць наз. Мае форму В . скл з праныз. На – РМ – Т. скл без прыназ( хворы на грып- больной гриппом)
Для выражэння акалічнаснага значэння адлегласці, прасторы, часу колькасна-іменнае спалучэнне ўжываецца з прыназоўнікам за – РМ М. скл з прыназоўнікам в ( метраў за сем ад плошчы – метров в семи от площади)
БМ – прыназ праз і форма залежнага кампанента ў В. скл. – РМ Р. скл. Прыназоўнік из-за(cпазніўся праз дождж – опоздал из-за дождя)
Праз смех, праз слёзы, праз зубы – РМ – В. скл з прыназ. Сквозь (сказать сквозь зубы – сказаць праз зубы)
Гал. Камп. Выраж. Формай вышэйшай ступені параўнання якаснага прым. Або прысл., а залежны – назоўнікам, займеннікам у форме В. скл. З прыназ. За. РМ – Р. скл. Без прыназ. ( старэйшы за сястру - старше сестры
Сказуемое и способы его выражения.
В русском языке
442531515621000117729015621000Способы выражения сказуемого
157734012890500Глагольное Именное
5486402413000 (только составное)
В то утро был небесный свод так чист!
Простое (корабль одинокий несется)

Составное (И стали три пальмы на Бога роптать)

В составном именном сказуемом есть глагол-связка и именная часть. Эта последняя может быть выражена почти чем угодно:
существительным
прилагательным
причастием
числительным
местоимением
наречием
словом категории состояния
синтаксически неделимым сочетанием
фразеологизмом
междометием и т.д.
В белорусском языке
просты дзеяслоўны выказнік
просты іменны выказнік
састаўны дзеяслоўны выказнік
састаўны іменны ваказнік
складаныя выказікі
Сочинительная, подчинительная связь. Присоединительная связь.
Сочинительная связь присутствует в равноправных частях: в этом случае нельзя задать вопрос от одной части к другой. Способствуют сочинительной связи сочинительные союзы: и, а, но, или, либо, то – то, не то – не то и др.
Подчинительная связь объединяет главную часть и зависимую. От главной части задаётся вопрос к зависимой части. Подчинительная связь осуществляется с помощью окончаний зависимых слов, уточняется с помощью предлогов и оформляется подчинительными союзами: что, какой, где, потому что, если, когда и др.
Пpиcoeдинитeльнaя cвязь – этo paзнoвиднocть cинтaкcичecкoй cвязи, cocтoящaя в интoнaциoннo-cмыcлoвoм oтдeлeнии или oбocoблeнии кaкoй-тo чacти пpocтoгo или cлoжнoгo пpeдлoжeния, coдepжaщeй в ceбe дoбaвoчныe cooбщeния, зaмeчaния, пoяcнeния. Cpeдcтвaми выpaжeния пpиcoeдинитeльнoй cвязи cлyжaт coчинитeльныe coюзы, yпoтpeблeнныe в пpиcoeдинитeльнoм знaчeнии (и в знaчeнии “и пpитoм”, дa в тoм жe знaчeнии), ocoбыe пpиcoeдинитeльныe coюзы (дa и, тaкжe, a тaкжe, тoжe), cлoвa дaжe, глaвным oбpaзoм, в чacтнocти, нaпpимep, ocoбeннo, в ocoбeннocти, в тoм чиcлe, дa и вooбщe, пpичeм, пpитoм, и пpитoм, пpeждe вceгo, в пepвyю oчepeдь и дp., a тaкжe интoнaция пocлe пayзы paзличнoй длитeльнocти (мeнee длитeльнoй пpи oбocoблeнии, бoлee длитeльнoй пpи пoзициoннoм oтдeлeнии).
Своеобразие сложного предложения белорусского языка и его интерферирующее влияние на русскую речь белорусов.
Сложное предложение – это предложение, в котором имеется 2 или более предикативные основы.
Различия связаны в основном со средствами связи между частями сложносочиненного предложения.
Некоторые союзы близки или тождественны (р. И , б. і), другие отличаются в функционировании ( также, тоже – таксама)
В области бессоюзных конструкций расхождения незначительны.
Если в бессоюзных предложениях имеются соединительные отношения, то при переводе возможно замена бессоюзной связи союзной.
Основные различия касаются в основном сложноподчиненного предложения.
В РМ и БМ приняты разные классификации сложноподчинённых предложений.
Дифференциация в области сложноподчинённых предложений обусловлена:
1.Различием в области союзов и союзных слов. РМ когда БМ калі.
В обоих языках есть союзы, которые не имеют коррелянтов.
2. Расхождениями в стилистической окраске как союзов, так и в целом конструкций. (потому как – таго што)
3. Степенью употребительности некоторых союзов и синтаксических конструкций. Употребительные в р.яз. союзы так как, ибо не имеют постоянной корреляции с бел. бо, возможны отношения р.яз так как, потому что , в б.м. бо , ибо – тому што, адтаго што.
4.Объёмами синтаксических средств для выражения сходных в обоих языках значений.
(в случае если – на (той) выпадак калі)
Разными способами выражения одного и того же значения: в одном языке оно может быть выражено словоформой, в другом – предложением.
Задание 1. Перевести словосочетания с русского языка на белорусский. Назвать особенности управления в белорусском языке.
Кіраванне — гэта такі від падпарадкавальнай сувязі ў словазлучэннях, пры якім галоўны кампанент патрабуе пастаноўкі залежнага кампанента ў пэўнай склонавай форме з прыназоўнікам або без прыназоўніка, прычым змена формы галоўнага кампанента не выклікае змены залежнага кампанента: любіць Радзіму. У такіх словазлучэннях кампаненты звязаны і граматычна і па сэнсе.
ЗАЎВАГА! Неабходна дакладна ведаць лексіка-граматычнае значэнне галоўнага кампанента, каб вызначыць форму залежнага, параўн.: займацца справай, рабіць справу.
Адрозніваюць моцнае і слабае кіраванне.
У словазлучэннях з моцным кіраваннем галоўны кампанент валодае такімі лексіка-граматычнымі ўласцівасцямі, што пры ім неабходны залежны кампанент, які знаходзіцца ў пэўных сэнсавых адносінах з галоўным. Тыповым прыкладам моцнага кіравання з’яўляецца сувязь слоў у словазлучэннях з аб’ектнымі адносінамі, калі галоўны кампанент выражаны пераходным дзеясловам, а залежны — назоўнікам у вінавальным склоне без прыназоўніка: чытаць кнігу.
Абавязковасць залежнага кампанента можа вызначацца значэннем прыстаўкі ў галоўным слове (дзеяслове або аддзеяслоўным назоўніку): наехаць на агароджу.
У словазлучэннях са слабым кіраваннем залежны кампанент не з’яўляецца абавязковым для галоўнага: галоўны кампанент можа быць выкарыстаны ў сказе і без гэтага залежнага слова: Я прачытаў гэтую кнігу ў бібліятэцы і Я прачьітаў гэтую кнігу. Тыповым прыкладам слабага кіравання з’яўляецца сувязь слоў у словазлучэннях з акалічнаснымі адносінамі (прасторавымі, часавымі, прычыннымі і г. д.). Назоўнікі, якія абазначаюць розныя акалічнасці (у лесе, каля дома, у пяць гадзін вечара і г. д.), могуць уступаць у спалучэнне са словамі розных лексіка-граматычных класаў, параўн.: чытаць у бібліятэцы і сустрэцца ў бібліятэцы. У сваю чаргу, галоўны кампанент у такіх словазлучэннях не патрабуе пэўнай формы залежнага кампанента, параўн.: сустрэцца ў тэатры.
Галоўны кампанент у словазлучэннях з кіраваннем можа быць выражаны дзеясловам (чытаць газету), назоўнікам (распараджэнне дьірэктара,), прыметнікам (падобны да бацькі), прыслоўем (удваіх з братам).
У залежнасці ад таго, з прыназоўнікам або без прыназоўніка ўжываецца форма залежнага кампанента, вызначаецца прыназоўнікавае кіраванне і беспрыназоў- нікавае (імкненне да навукі).
Всё в пользу Отчизны, по направлению к реке, похожий на отца, создан по образцу, более сорока деревень, в трёх километрах от нас, заболеть ангиной, две большие собаки.
Усё на карысць Айчыны, у кірунку да ракі, падобны да бацькі, створаны па ўзору, больш за сорак вёсак, у трох кіламетрах ад нас, захварэць на ангіну, два вялікія сабакі.
Задание 2. Записать предложения. Расставить знаки препинания. Устно охарактеризовать предложения, назвать особенности видов связи частей сложного предложения в обоих языках.
Капитан дворцовой гвардии в сопровождении двух гвардейцев отправился в город, чтобы разыскать доктора Гаспара Арнери и передать ему приказ.
Широко раскинулась столица Норвегии: здесь живёт около пятисот тысяч человек, а город занимает четыреста пятьдесят квадратных километров.
Чтобы буквы и слова не сливались в сплошное полотно, текст нужно разделить на слова и части, для чего используются поля, интервалы между словами и строками, а также отступы, заглавные буквы и другие средства.

Змалку, з маленства і юнацтва, Кузьма Чорны ўвабраў у сябе столькі скарбаў, што іх хапіла б на самыя вялікія адкрыцці ў мастацкім даследаванні цэлых пакаленняў.
Дзе б потым ён ні быў, дзе б ні жыў, куды б ні закінуў яго лёс, а сэрца помніць той сціплы куточак вялікай зямлі, які адбіўся ў дзіцячых вачах, які падарыў першыя чалавечыя радасці.
І пытаўся я ў сябе: “Няўжо тады, стагоддзі назад, мае малапісьменныя продкі ведалі і разумелі, што без Радзімы жыццё іх страціць сэнс і яны тут жа знікнуць, бясследна растворацца ў свеце белым?”